Guguk, gugukgiller (Cuculidae) familyasından uzun ve sivri kanatlı, uzun kuyruklu, iyi uçucu kuş türleri.

Eski ve Yeni dünya kıtalarında orman veya diğer yerlerde yaşarlar. Göçmen olanları vardır. Hoş ötüşlerinden dolayı guguk adını almıştır.

Türler kuluçka asalağı olup, yumurtalarını yabancı kuşların yuvalarına bırakır. Dişi guguk gözüne kestirdiği kuşun yuvasını gözler. Kuşun kısa bir ayrılışında yuvaya konarak yumurtalardan birini yiyerek yerine kendi yumurtasını yumurtlar. Guguk yavrusu 12 gün sonra genellikle üvey kardeşlerinden önce doğar. İlk dört gün gözleri daha açılmamış olmasına rağmen, akrobatik hareketlerle üvey kardeşlerini tek tek yuvadan atar. Üç hafta sonra üvey annesinden daha iri olur. Altı hafta beslendikten sonra, genellikle yuvayı da dağıtarak eş aramaya çıkar. Göçmen olanları iç güdü ile yüzlerce kilometrelik yolu katederek erginlerin yanına ulaşır. Her kuş türü guguğun yumurtasını kabul etmez. Yumurtayı yuvadan atan, örten veya yuvayı terk edenleri vardır. Tavus guguğu yumurtasını saksağan, alakarga ve sis kargasının yuvasına, Hindistan'da yaşayan koel, yumurtasını kendi gibi siyah bir karganın yuvasına bırakır. Altın guguk, çoğunlukla ispinoz yuvalarını tercih eder.

Bütün guguk kuşları kuluçka asalağı değildir. Asalak olanlar çoğunlukla Eski dünya'da yaşarlar. Guguk kuşu, iri vücutlu olmasına rağmen, yumurtası küçüktür. Gerektiğinde guguk onu boğazında da taşıyabilir. Yumurtasının rengi ve büyüklüğü, yuva sahibi kuşunki gibidir. Ev sahibi kuş, çoğu zaman bunu kendi yumurtası sanır. Guguk, zaman zaman yuvayı kontrol eder. Eğer yuva sahibi kuş, bir yırtıcı kuş tarafından avlanırsa veya şiddetli bir fırtına ile yuvası bozulursa, yumurtasını hemen oradan alarak başka bir yuvaya bırakır.

Yeni dünya'da yaşayanların çoğu yuva yapar ve yavrularına bakarlar. Renkleri yaşadığı ortama uygun olduğundan kendilerini iyi gizlerlerse de, bıktırıcı seslerinden yerlerini belli ederler. Çoğu kahverenkli olup, beyazımtrak göğüsleri çizgilidir. Atmacaya benzer olanları da vardır. Tırmanıcı ve döner parmaklı ayaklarının iki parmağı önde, ikisi geridedir. Çoğu böcek ve tırtılla beslendiğinden, faydalı sayılırlar. Yerde yaşayan iri türleri ise kertenkele, yılan, kuş ve küçük kemiricilerle beslenirler. Guguklu saatlerde, sesleri taklit edilmektedir.

Alt familya Cuculinae. Yavrularını başka kuşların yuvasına bırakan guguklar.

• Cins Clamator
  • Büyük benekli guguk, Clamator glandarius
  • Benekli guguk, Clamator jacobinus
  • Levaillant guguğu, Clamator levaillantii
  • Kestane kanatlı guguk, Clamator coromandus
• Cins Pachycoccyx
  • Kalın gagalı guguk, Pachycoccyx audeberti
• Cins Cuculus. Tipik guguklar
  • Bayağı guguk, Cuculus canorus
  • Sulawesi atmaca guguğu, Cuculus crassirostris
  • Büyük atmaca guguğu, Cuculus sparverioides
  • Bayağı atmaca guguğu, Cuculus varius
  • Bıyıklı atmaca guguğu, Cuculus vagans
  • Hodgson atmaca guguğu, Cuculus fugax
  • Filipin atmaca guguğu, Cuculus pectoralis
  • Kırmızı göğüslü guguk, Cuculus solitarius
  • Kara guguk, Cuculus clamosus
  • Hint guguğu, Cuculus micropterus
  • Afrika guguğu, Cuculus gularis
  • Doğu guguğu, Cuculus saturatus
  • Horsfield guguğu, Cuculus horsfieldi
  • Küçük guguk, Cuculus poliocephalus
  • Madagaskar guguğu, Cuculus rochii
  • Solgun guguk, Cuculus pallidus

Kaynak:tr.wikipedia.prg